Grasmakow.pl

Układaj, planuj, gotuj razem z Grasmaków.pl

Otyłość - jak zdrowo z nią sobie poradzić

Ocena:

Autor: a_konkolewska

Data publikacji: 2010-07-17

Kategoria: Zasady zdrowego żywienia



Otyłość to problem, z którym boryka się wiele osób. Liczba otyłOtyłość - jak zdrowo z nią sobie poradzićych zwiększa się z roku na rok w dużym tempie. W Polsce nadwaga i otyłość również stanowi poważny problem. Wyniki badań mówią, że 52% populacji w Polsce ma nadmierną masę ciała. Co czwarty Polak i co piąta Polka są otyli. Problem nadmiernej masy ciała dotyczy coraz częściej dzieci. W Europie ok. 20% dzieci ma nadwagę. Jak z nią sobie skutecznie radzić?

Czy to już otyłość?


Pierwszym krokiem w walce z otyłoscią jest umiejętne jej diagnozowanie (tutaj możesz sprawdzić czy odżywiasz się prawidłowo). Otyłość jest stanem patologicznego nagromadzenia się tkanki tłuszczowej w organizmie. Uważa się, że jeśli masa ciała jest większa o 10 do 20% od prawidłowej masy ciała*, to mamy do czynienia z nadwagą, natomiast gdy jest większa niż 20% - z otyłością. Otyłość jest najczęściej klasyfikowana przez pomiar wskaźnika masy ciała (body mass indeks-BMI), który jest ilorazem masy ciała wyrażonej w kilogramach i wzrostu wyrażonego w metrach podniesionego do kwadratu (masa w kg/wzrost w m2) - patrz tab.1


*prawidłowa masa ciała to taka, która odpowiada średniej masie ciała w danej grupie populacyjnej (np. w grupie osób o tym samym wieku i tym samym wzroście), a za prawidłowy uznano taki zakres wartości masy ciała, który powtarza się najczęściej

 

 

Tab 1

 

Tu sprawdzisz swoje BMI.

 

Innym stosowanym wskaźnikiem jest WHR (proporcja obwodu tali do obwodu bioder):

  • U kobiet: WHR> 0,8 wskazuje na otyłość androidalną (typu jabłko), WHR<0,8 świadczy o otyłości gynoidalnej (typu gruszka)
  • U mężczyzn: WHR>1 świadczy o otyłości androidalnej, a WHR<1 - o otyłości gynoidalnej

 

Typy otyłości:

  1. Otyłość androidalna- brzuszna, nazywana też typem jabłka. Występuje częściej u mężczyzn oraz u kobiet w okresie około menopauzalnym. Dotyczy szczególnie górnych partii ciała: ramion, karku i brzucha. Ten typ otyłości niesie za sobą zwiększone ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia. Jest to spowodowane tym, że w obrębie jamy brzusznej gromadzą się duże ilości tłuszczu wewnątrzotrzewnowo, co z kolei powoduje podniesienie przepony, mniejszą wentylację płuc i otłuszczenie mięśnia sercowego. U osób z tym typem otyłości można zaobserwować podniesiony poziom cholesterolu LDL (tzw. złego cholesterolu) oraz triglicerydów, a zmniejszony poziom cholesterolu frakcji HDL (tzw. dobrego cholesterolu).
  2. Otyłość gynoidalna- udowo-pośladkowa, zwana typem gruszki. Częściej występuje u kobiet i dotyczy głównie dolnych części ciała: bioder, pośladków i nóg.
  3. Otyłość uogólniona- zawartość tkanki tłuszczowej zwiększa się na całym ciele, a przy otyłości olbrzymiej tłuszcz gromadzi się w tkance podskórnej w postaci charakterystycznych pofałdowań.
  4. Otyłość regionalna- tkanka tłuszczowa gromadzi się w jednej z okolic ciała.


Przyczyny otyłości


W powstawaniu otyłości współdziałają różne czynniki:

  • Genetyczne (mutacje genów związanych z regulacją gospodarki energetycznej organizmu)
  • Biologiczne (jednostki chorobowe, zaburzenia endokrynne)
  • Psychologiczne (zaburzenia nastroju, depresja)
  • Środowiskowe (brak aktywności fizycznej, nieodpowiednie odżywianie się).


Uważa się, że czynniki genetyczne stanowią ok. 40% przyczyn prowadzących do otyłości. Pozostałe 60% stanowią czynniki środowiskowe, które dają się modyfikować.
Do czynników środowiskowych zaliczyć można sposób odżywiania się oraz wielkość aktywności fizycznej. Siedzący tryb życia oraz spożywanie żywności wysoko przetworzonej o dużej wartości energetycznej przyczyniają się do nadmiernego przyrostu masy ciała. Niemałą rolę odgrywa także uleganie agresywnemu marketingowi, które wpływa negatywnie na świadomy wybór wartościowej żywności. Problemem jest także duża popularność żywności typu fast food oraz duże spożycie słodyczy i niezdrowych przekąsek. Żywność tego typu jest wysokokaloryczna, a jednocześnie uboga w błonnik pokarmowy, witaminy i składniki mineralne. W diecie typowego Polaka zbyt mało jest warzyw i owoców. Wszystko to pociąga za sobą niekorzystne konsekwencje zdrowotne.

Konsekwencje otyłości


Miarą niebezpieczeństwa jaką niesie za sobą otyłość jest podwyższone ryzyko wystąpienia wielu chorób.

 

Tab 2

 

Występowaniu otyłości towarzyszy wiele zaburzeń metabolicznych i hormonalnych. Największe ryzyko powikłań chorobowych towarzyszy otyłości brzusznej spowodowanej gromadzeniem się tkanki tłuszczowej w krezce jelitowej. Mniej groźnymi dla zdrowia i życia, ale dokuczliwymi dolegliwościami są m.in. zmiany zwyrodnieniowe stawów kończyn dolnych i stawów kręgosłupa, żylaki kończyn dolnych, płaskostopie. Często występują też zmiany skórne, wypryski i czyraki.
Ponadto osoby otyłe często napotykają na trudności życiowe: czują się odrzucone z powodu braku akceptacji w otoczeniu, mają trudności w nawiązywaniu kontaktów, trudności w znalezieniu pracy i partnera życiowego.


Metody leczenia otyłości


1. Dietoterapia:

  • Diety ubogo energetyczne
  • Diety bardzo ubogo energetyczne

2. Farmakoterapia:

  • Leki zmniejszające apetyt, działające na ośrodki nerwowe
  • Leki zmniejszające trawienie i/lub wchłanianie tłuszczu
  • Leki lub preparaty moczopędne, nasilające perystaltykę jelit

3. Metody chirurgiczne:

  • Zmniejszenie objętości żołądka
  • Wycinanie tkanki tłuszczowej

4. Metody pomocnicze, takie jak:

  • Psychoterapia
  • Aktywność ruchowa
  • Masaż, akupunktura i inne.

 

Dietoterapia obejmuje:

  1. Zebranie informacji wstępnych dotyczących: wieku, płci, poziomu aktywności fizycznej, schorzeń przewlekłych, zaburzeń hormonalnych, stylu życia i innych.
  2. Ocena stanu odżywienia
  3. Wzrost i masa ciała, wskaźnik masy ciała, obwód talii i bioder
  4. Pomiar składu ciała- zawartość tkanki tłuszczowej, beztłuszczowej masy ciała, tkanki mięśniowej, wody.


Dieta ubogoenergetyczna (niskokaloryczna)
Dieta osoby odchudzającej się powinna być tak skonstruowana, aby dostarczyć w ciągu dnia produkty z wszystkich grup produktów żywnościowych. Należy indywidualnie dobrać zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze, uwzględniając m.in. stopień otyłości, wiek, czy rodzaj wykonywanej pracy. Redukcja energii powinna odbywać się kosztem tłuszczu i węglowodanów, zwłaszcza łatwo wchłaniających się. Najlepiej żeby spadek masy ciała był stopniowy i powolny. Zaleca się aby ubytek masy ciała wynosił ok.0,5 kg na tydzień (3-4 kg na miesiąc). Osoba odchudzająca się powinna być pod ścisłą kontrolą dietetyka.
Diety o umiarkowanym deficycie energetycznym powinny dostarczać więcej niż 1200 kcal dla kobiet i 1400 kcal dla mężczyzn. Za minimalna wartość energetyczną, którą da się zbilansować z naturalnych produktów spożywczych, uważa się 1000 kcal.

 

Praktyczne wskazówki dotyczące planowania posiłków:

  1. Jedz regularnie (częste posiłki, ale małej kaloryczności)
  2. Codziennie spożywaj śniadanie
  3. Nie przejadaj się podczas kolacji i zjadaj ją na 3-4 godziny przed snem
  4. Unikaj smażenia i pieczenia z dodatkiem tłuszczu- wybieraj inne techniki kulinarne, jak gotowanie, pieczenie w folii, duszenie bez dodatku tłuszczu
  5. W miarę możliwości zrezygnuj z dodatku do potraw: tłuszczu, mąki, zasmażek, majonezów i sosów.


Pamiętaj, że:

  • Sama dieta nie wystarczy - aby odnieść sukces konieczne jest zwiększenie aktywności fizycznej
  • Najważniejsza jest konsekwencja i wytrwałość w działaniu myśląc o skutecznym odchudzaniu należy wykluczyć „diety cud”, które „gwarantują” efekt w krótkim czasie. Należy nastawić się na dłuższy czas kontrolowania posiłków oraz na wyeliminowanie na stałe złych nawyków żywieniowych. Tylko wtedy efekt odchudzania będzie stabilny i długotrwały.
  • Na początku odchudzania możesz nie widzieć efektów. Szczególnie trudne może okazać się to u osób z genetyczną skłonnością do otyłości. Nie należy się wtedy zniechęcać, tylko konsekwentnie dążyć do celu.
  • Pamiętaj, że pośpiech nie jest dobry - łatwo o efekt jo-jo i powrót do poprzednich nawyków żywieniowych. Przyzwyczajaj organizm powoli do nowego sposobu odżywiania się i tak samo kończąc dietę powoli wprowadzaj dodatkowe produkty.
  • Jeśli dopada Cię głód sięgaj po małą przekąskę - może być to np. świeży owoc (najlepiej bardzo soczysty, który zapełni twój żołądek) lub pełnoziarnista bułka. Dobrym sposobem jest też wypicie szklanki koktajlu lub jogurtu (wypij i chwilę odczekaj, a głód przejdzie)


Bibliografia:
Bujko J. (2006): Ogólna charakterystyka diet objętych systemem dietetycznym [w]: Bujko J. (red.): Podstawy dietetyki, wydawnictwo SGGW, Warszawa
Stolarczyk A. : Nadwaga i otyłość, WWW.zdrowie.supermedia.pl
Włodarek D. i Lange E. (2006): Patofizjologia i dietoterapia otyłości [w]: Bujko J. Podstawy dietetyki, wydawnictwo SGGW, Warszawa
www.zdrowie.med.pl „Typy otyłości”


Twój komentarz


Komentarze użytkowników

YfZxRrdVJbxVzv

:: Thanks for being on point and on trgaet!

maciej

:: Świetny artykuł!

benek

:: Najgorsze to chyba psychologiczne

Jak zamieścić artykuł?

Chcesz umieścić swój artykuł na naszej stronie?
Napisz do nas na adres artykuly@grasmakow.pl.

Wyszukaj w artykułach

Polecane przepisy

Pieczone warzywa w formie Ratatouille

Dodane przez: Sunshine
Czas: 30-45 min.

Guacamole

Dodane przez: Sunshine
Czas: do 15 min.

Koreczki z serkiem i kawiorem

Dodane przez: Sunshine
Czas: do 15 min.

Sałatka z mozzarellą

Dodane przez: Sunshine
Czas: do 15 min.